4.09.2026

Pasmo ochronne i reguła decyzyjna

Przy ocenie zgodności wyniku pomiaru należy uwzględnić nie tylko sam wynik, ale również niepewność pomiaru oraz przyjętą regułę decyzyjną.
Jednym ze sposobów ograniczania ryzyka błędnej decyzji jest zastosowanie pasma ochronnego (guard band), które przesuwa granicę akceptacji względem granicy tolerancji. Nie jest ono jednak obowiązkowe w każdym przypadku.

W zależności od wymagań klienta, specyfikacji, poziomu akceptowanego ryzyka oraz przyjętej reguły decyzyjnej możliwe jest stosowanie różnych podejść, w tym również tzw. simple acceptance, dla którego szerokość pasma ochronnego wynosi:

w = 0

Oznacza to, że granica akceptacji pokrywa się z granicą tolerancji.
W innych przypadkach organizacja może zastosować pasmo ochronne:

w > 0

w celu ograniczenia prawdopodobieństwa błędnego zaakceptowania wyniku znajdującego się w pobliżu granicy tolerancji.

Niepewność a ryzyko błędnej decyzji
Nie należy przyjmować, że określona relacja pomiędzy szerokością pasma ochronnego a niepewnością pomiaru, np.:

w = U

automatycznie oznacza określony poziom ryzyka, np. 2,5% PFA.

Rzeczywiste prawdopodobieństwo błędnej decyzji zależy między innymi od:

wartości wyniku pomiaru względem granicy tolerancji,
wartości i sposobu wyznaczenia niepewności pomiaru,
przyjętego modelu probabilistycznego,
szerokości pasma ochronnego,
zastosowanej reguły decyzyjnej,
założeń dotyczących ryzyka producenta i odbiorcy.

Dlatego reguła decyzyjna powinna być jednoznacznie określona, udokumentowana i adekwatna do poziomu ryzyka związanego z daną decyzją.

PFA i PFR

Przy ocenie zgodności warto rozróżnić dwa podstawowe rodzaje ryzyka:

PFA — Probability of False Acceptance
prawdopodobieństwo błędnego zaakceptowania wyniku lub obiektu, który w rzeczywistości nie spełnia wymagania.

PFR — Probability of False Rejection
prawdopodobieństwo błędnego odrzucenia wyniku lub obiektu, który w rzeczywistości spełnia wymaganie.

Dobór reguły decyzyjnej jest więc zawsze kompromisem pomiędzy ryzykiem błędnej akceptacji a ryzykiem błędnego odrzucenia.